El verbo griego
Cómo se forma el verbo del griego clásico: aumento, reduplicación y desinencias, el aspecto, los tiempos del indicativo, el subjuntivo, el optativo, el imperativo y la voz medio-pasiva.
Índice general
Los verbos vocálicos en -ω
4A. Composición del verbo griego
Estructura de la forma verbal
Aumento / Reduplicación
Indica que la acción ocurrió en el pasado (aumento, ej: ἔ-λυ-ον) o que es una acción completada (reduplicación, ej: λέ-λυ-κα).
Raíz verbal
Contiene el significado léxico fundamental del verbo e indica la noción de aspecto subyacente.
Vocal temática
Vocal de unión (ο / ε) que sirve de puente entre la raíz y la desinencia final.
Desinencia
Terminación flexiva que revela la persona gramatical, el número y la voz (activa, media o pasiva).
Categorías gramaticales del verbo
Persona y número
- Persona: 1ª, 2ª y 3ª persona.
- Número: Singular, Plural y dual (empleado raramente para pares, ej: dos ojos).
Tiempos y modos
- Tiempo: Presente, Imperfecto, Futuro, Aoristo, Perfecto, Pluscuamperfecto.
- Modo: Indicativo, Subjuntivo, Optativo, Imperativo.
Voz verbal
Activa: El sujeto realiza la acción (Yo lavo).
Pasiva: El sujeto recibe la acción (Yo soy lavado).
Media: El sujeto realiza la acción para su propio interés o sobre sí mismo (Yo me lavo).
4B. El aspecto verbal
Continuo / Atélico
Enfoque de la acción
Acción en desarrollo o repetida (proceso continuo sin enfocarse en el fin).
Presente, Imperfecto
λύω (estoy desatando) / ἔλυον (desataba)
Puntual / Télico
Enfoque de la acción
La acción contemplada como un hecho global, puntual y finito.
Aoristo
ἔλυσα (desaté / desaté en un momento puntual)
Resultativo
Enfoque de la acción
El estado o resultado actual presente derivado de una acción terminada.
Perfecto, Pluscuamperfecto
λέλυκα (he desatado / está desatado)
4C. Reglas de contracción en el tema de presente
Contractos en ε- (ποιέω)
• ε + ε > ει | ε + ο > ου
• ε + vocal larga o diptongo desaparece (ej: ποιέ-ω > ποιῶ).
Contractos en α- (τιμάω)
• α + vocal de timbre E (ε, η, ει, ῃ) > ᾱ
• α + vocal de timbre O (ο, ω, οι, ου) > ω (con οι da ῃ).
Contractos en ο- (δουλόω)
• ο + ε, ο, ει, ου > ου
• ο + η, ω > ω | ο + diptongo con ι > οι.
4D. Presente de indicativo activo
| Persona | Tema en -ι/υ (παιδεύω) | Contracto en ε- (ποιῶ) | Contracto en α- (τιμῶ) | Contracto en ο- (δουλῶ) |
|---|---|---|---|---|
| 1ª sg. | παιδεύ-ω | ποιέ-ω > ποιῶ | τιμά-ω > τιμῶ | δουλό-ω > δουλῶ |
| 2ª sg. | παιδεύ-εις | ποιέ-εις > ποιεῖς | τιμά-εις > τιμᾷς | δουλό-εις > δουλοῖς |
| 3ª sg. | παιδεύ-ει | ποιέ-ει > ποιεῖ | τιμά-ει > τιμᾷ | δουλό-ει > δουλοῖ |
| 1ª pl. | παιδεύ-ομεν | ποιέ-ομεν > ποιοῦμεν | τιμά-ομεν > τιμῶμεν | δουλό-ομεν > δουλοῦμεν |
| 2ª pl. | παιδεύ-ετε | ποιέ-ετε > ποιεῖτε | τιμά-ετε > τιμᾶτε | δουλό-ετε > δουλοῦτε |
| 3ª pl. | παιδεύ-ουσι(ν) | ποιέ-ουσι > ποιοῦσι(ν) | τιμά-ουσι > τιμῶσι(ν) | δουλό-ουσι > δουλοῦσι(ν) |
4E. Imperfecto de indicativo activo (con aumento ἐ-)
| Persona | Tema en -υ- | Contracto en ε- | Contracto en α- | Contracto en ο- |
|---|---|---|---|---|
| 1ª sg. | ἐ-παίδευ-ο-ν | ἐποίε-ον > ἐποίουν | ἐτίμα-ον > ἐτίμων | ἐδούλο-ον > ἐδούλουν |
| 2ª sg. | ἐ-παίδευ-ε-ς | ἐποίε-ες > ἐποίεις | ἐτίμα-ες > ἐτίμας | ἐδούλο-ες > ἐδούλους |
| 3ª sg. | ἐ-παίδευ-ε | ἐποίε-ε > ἐποίει | ἐτίμα-ε > ἐτίμα | ἐδούλο-ε > ἐδούλου |
| 1ª pl. | ἐ-παιδεύ-ομεν | ἐποιέ-ομεν > ἐποιοῦμεν | ἐτιμά-ομεν > ἐτιμῶμεν | ἐδουλό-ομεν > ἐδουλοῦμεν |
| 2ª pl. | ἐ-παιδεύ-ετε | ἐποιέ-ετε > ἐποιεῖτε | ἐτιμά-ετε > ἐτιμᾶτε | ἐδουλό-ετε > ἐδουλοῦτε |
| 3ª pl. | ἐ-παίδευ-ο-ν | ἐποίε-ον > ἐποίουν | ἐτίμα-ον > ἐτίμων | ἐδούλο-ον > ἐδούλουν |
4F. Aoristo en -σα y Futuro activo
• Aoristo activo (con aumento): ἐ-παίδευ-σα, ἐπαίδευσας, ἐπαίδευσε(ν), ἐπαιδεύσαμεν, ἐπαιδεύσατε, ἐπαίδευσαν.
En contractos se alarga la vocal final de raíz: ε- > η- (ἐποίησα), α- > η- (ἐτίμησα; salvo tras ε, ι, ρ: θηράσω), ο- > ω- (ἐδούλωσα).
• Futuro activo: παιδεύ-σ-ω (Contractos: ποιήσω, τιμήσω, δηλώσω).
4G. Perfecto y pluscuamperfecto activo
• Perfecto activo (reduplicación + -κα): πε-παίδευ-κα, πεπαίδευκας, πεπαίδευκε, πεπαιδεύκαμεν, πεπαιδεύκατε, πεπαιδεύκασι(ν).
• Contractos: πεποίηκα, τετίμηκα, δεδούλωκα.
• Pluscuamperfecto activo: ἐπεπαιδεύκειν / ἐπεπαιδεύκη.
4H. Subjuntivo activo (vocal temática alargada)
• Pres. Subj: παιδεύ-ω, -ῃς, -ῃ, -ωμεν, -ητε, -ωσι(ν)
• Contractos: ποιῶ, τιμῶ, δουλῶ
• Aoristo subj: παιδεύσω, -σῃς, -σῃ...
4I. Optativo activo (vocal temática ο + ι)
• Pres. Opt: παιδεύοιμι, -οις, -οι, -οιμεν, -οιτε, -οιεν
• Contractos (con -ιη-): ποιοίην, τιμῴην, δουλοίην
• Aoristo opt: παιδεύσαιμι, -σαις, -σαι...
4J. Imperativo activo (Presente y aoristo)
Presente
• 2ª sg: παίδευε (ποίει, τίμα, δούλου)
• 3ª sg: παιδευέτω (ποιείτω, τιμάτω, δουλούτω)
• 2ª pl: παιδεύετε (ποιεῖτε, τιμᾶτε, δουλοῦτε)
• 3ª pl: παιδευόντων (ποιούντων, τιμώντων, δουλούντων)
Aoristo
• 2ª sg: παίδευσον
• 3ª sg: παιδευσάτω
• 2ª pl: παιδεύσατε
• 3ª pl: παιδευσάντων
4K. Caracterización de la voz medio-Pasiva
En presente e imperfecto la voz es común medio-pasiva; en aoristo y futuro se diferencian:
• Aoristo medio: ἐπαιδευσάμην (-σα) | Aoristo pasivo: ἐπαιδεύθην (-θη + des. secundarias activas)
• Futuro medio: παιδεύσομαι | Futuro pasivo: παιδευθήσομαι (-θησ-)
4L. Presente de indicativo medio-Pasivo
| Persona | Pres. Med-Pas. (παιδεύομαι) | Contracto ε- (ποιοῦμαι) | Contracto α- (τιμῶμαι) | Contracto ο- (δουλοῦμαι) |
|---|---|---|---|---|
| 1ª sg. | παιδεύ-ο-μαι | ποιοῦμαι | τιμῶμαι | δουλοῦμαι |
| 2ª sg. | παιδεύ-ῃ (<ε-σαι) | ποιῇ / ποιεῖ | τιμᾷ | δουλοῖ |
| 3ª sg. | παιδεύ-ε-ται | ποιεῖται | τιμᾶται | δουλοῦται |
| 1ª pl. | παιδευ-ό-μεθα | ποιούμεθα | τιμώμεθα | δουλούμεθα |
| 2ª pl. | παιδεύ-ε-σθε | ποιεῖσθε | τιμᾶσθε | δουλοῦσθε |
| 3ª pl. | παιδεύ-ο-νται | ποιοῦνται | τιμῶνται | δουλοῦνται |
4M. Imperfecto medio-Pasivo
ἐπαιδευόμην, ἐπαιδεύου (<ε-σο), ἐπαιδεύετο...
4N. Perfecto medio-Pasivo
πέπαιδευμαι, πέπαιδευσαι, πέπαιδευται...
4O. Formas no personales (Infinitivos y participios)
Infinitivos (Activo y medio-Pasivo)
• Pres. Act: παιδεύ-ειν (Contractos: ποιεῖν, τιμᾶν, δουλοῦν)
• Aor. Act: παιδεῦ-σ-αι | Perf. Act: πεπαιδευ-κ-έναι
• Pres. Med-Pas: παιδεύ-ε-σθαι
• Aor. Medio: παιδεύ-σ-α-σθαι | Aor. Pasivo: παιδευ-θῆ-ναι
Participios (Activo y medio-Pasivo)
• Pres. Act: παιδεύων, -ουσα, -ον (3ª/1ª/3ª)
• Aor. Act: παιδεύσας, -ασα, -αν | Perf. Act: πεπαιδευκώς
• Pres. Med-Pas: παιδευ-ό-μενος, -μένη, -μενον
• Aor. Pasivo: παιδευ-θείς, -θεῖσα, -θέν